Stowarzyszenie COPTIOSH z Białegostoku rozpoczyna XIV edycję Olimpiady Wiedzy o Prawach Człowieka w Świecie Współczesnym. Mogą w niej wystartować uczniowie liceów i techników, a także uzdolnieni ósmoklasiści; najlepsi mogą liczyć na indeks bez rekrutacji. Uczestników zgłaszają szkoły – formularz na stronie olimpiady działa do 4 listopada 2026 r., a już dwa dni później w szkołach odbędzie się pierwszy test.
Głównym celem olimpiady jest upowszechnianie wiedzy o prawach człowieka. Materiał podzielono na dwa bloki: pierwszy obejmuje historię najnowszą, aktualne wydarzenia i wiedzę o społeczeństwie, drugi – wiedzę o prawach człowieka. Organizator przyznaje, że celowo unika egzaminów ustnych, by ograniczyć subiektywność ocen – na każdym stopniu wszyscy rozwiązują te same zadania według tych samych kryteriów.
Merytorycznie olimpiadę wspierają Wydział Prawa, Wydział Stosunków Międzynarodowych i Wydział Socjologii Uniwersytetu w Białymstoku, a partnerem jest Białostockie Centrum Edukacji.
Olimpiada jest otwarta dla uczniów czteroletnich liceów i pięcioletnich techników. Mogą do niej przystąpić także uczniowie klas VIII szkół podstawowych, jeśli ich zainteresowania i uzdolnienia wykraczają poza program szkoły. Udział jest bezpłatny, a organizatorzy mogą pokrywać uczestnikom koszty podróży, wyżywienia i noclegu.
Uczeń zgłasza chęć udziału nauczycielowi, a szkołę rejestruje dyrektor lub upoważniony pracownik, wypełniając formularz „Rejestracja szkoły” na stronie olimpiady. Zgłoszenia przyjmowane są od 4 września do 4 listopada 2026 r. – po terminie nie ma już możliwości dołączenia. Uczestnicy wypełniają też oświadczenie (osoby niepełnoletnie razem z rodzicami lub opiekunami).
Stopień szkolny to 40-minutowy test złożony z 40 pytań wielokrotnego wyboru. Awans wymaga co najmniej 50 proc. punktów, a liczba miejsc zależy od liczby piszących: przy maksymalnie dziesięciu uczestnikach dalej przechodzi trzech, a za każdą kolejną dziesiątkę – jeszcze jeden. Z jednej szkoły może awansować najwyżej 12 osób.
Stopień okręgowy odbywa się w siedzibach Komitetów Okręgowych i składa się z testu oraz części z zadaniami otwartymi. Do drugiej części przechodzi 12 najlepszych uczniów z okręgu, którzy zdobywają tytuł finalisty. O awansie do finału decyduje wynik z obu części i limit miejsc w okręgu.
Stopień centralny obejmuje dwa testy – ze stałego programu i ze zmiennego programu tematycznego – oraz quiz dla dziesięciu najlepszych. Quiz odbywa się jawnie, przy publiczności, i może być transmitowany w internecie. Tytuł laureata otrzymuje 25 osób z najlepszym wynikiem z dwóch testów, a o miejscach I–X decyduje suma wszystkich części. Miejsce finału wskazuje organizator.
Od wyników stopnia szkolnego i okręgowego można się odwołać w ciągu dwóch dni od zawodów, a w finale – w ciągu 30 minut od ogłoszenia wyników.
Na stronie olimpiady organizator publikuje wykaz uczelni, które honorują tytuły laureata i finalisty – najczęściej zwolnieniem z postępowania rekrutacyjnego na wybrane kierunki, zwykle prawnicze, społeczne i humanistyczne. Na liście są m.in. UAM w Poznaniu, Uniwersytet Gdański, UMCS w Lublinie, Uniwersytet Śląski i KUL. Część uprawnień przysługuje tylko laureatom, a uchwały uczelni obejmują różne lata akademickie.
Organizator zastrzega, że wykaz może być niekompletny lub nieaktualny, a uczelnie zmieniają zasady co roku. Przed rekrutacją warunki trzeba więc potwierdzić bezpośrednio w wybranej uczelni. Nagrody rzeczowe fundują organizator i sponsorzy – szczegóły w regulaminie.